رنگ های مختلف طلا به این شکل به وجود می آیند که وقتی طلای خالص با فلز دیگری ترکیب میشود، ماده جدیدی به نام آلیاژ طلا شکل میگیرد. طلاسازان با تغییر نوع و نسبت فلزات موجود در این آلیاژ میتوانند چند ویژگی طلا را کنترل کنند:
- رنگ
- سختی
- مقاومت در برابر خراش
- قابلیت شکلدهی
- دوام
- قیمت ساخت و فرآوری
برای مثال، افزایش میزان مس میتواند رنگ طلا را به سمت صورتی و قرمز ببرد، درحالیکه استفاده از فلزات سفید مانند پالادیوم میتواند رنگ زرد طبیعی طلا را تا حد زیادی خنثی کند. شورای جهانی طلا نیز آلیاژسازی را عامل اصلی تولید رنگهای رایج طلا معرفی میکند و توضیح میدهد که ترکیب طلای 24 عیار با فلزات دیگر علاوه بر افزایش دوام، امکان تغییر رنگ آن را فراهم میکند. رنگ طلا با عیار آن یکی نیست. برای مثال، یک قطعه طلای زرد 18 عیار و یک قطعه رزگلد 18 عیار هر دو 75 درصد طلای خالص دارند؛ تفاوت اصلی در 25 درصد باقیمانده آلیاژ است.
طلا چه رنگ هایی دارد؟
سه رنگ اصلی و رایج طلا در صنعت جواهرات عبارتاند از طلای زرد، طلای سفید و رزگلد. با این حال، از نظر متالورژی امکان ساخت رنگهای خاصتری مانند سبز، آبی، بنفش و سیاه نیز وجود دارد.
– طلای زرد؛ نزدیکترین رنگ به طلای خالص:
طلای زرد همان رنگی است که بیشترین شباهت را به طلای 24 عیار دارد.
برای ساخت طلای زرد با عیار پایینتر، معمولاً طلای خالص با ترکیبی از فلزاتی مانند نقره و مس آلیاژ میشود. نسبت این فلزات بهگونهای تنظیم میشود که ضمن افزایش استحکام، ظاهر زرد طلا تا حد زیادی حفظ شود.
برای مثال، شورای جهانی طلا، نمونهای از طلای زرد 18 عیار را با ترکیب حدود 75 درصد طلا، 15 درصد نقره و 10 درصد مس نشان میدهد؛ البته فرمول آلیاژ میتواند میان تولیدکنندگان متفاوت باشد. هرچه سهم طلای خالص بیشتر باشد، اثر رنگ طبیعی طلا نیز معمولاً بیشتر دیده میشود. به همین دلیل طلای زرد 22 عیار اغلب زردتر و اشباعتر از نمونههای 14 عیار به نظر میرسد.
– طلای سفید؛ طلا چگونه سفید میشود؟
طلای سفید در طبیعت به شکل طلای خالص سفید وجود ندارد.
برای تولید آن، طلا با فلزات سفیدرنگی مانند پالادیوم، نقره، نیکل یا ترکیبات دیگری از فلزات سفید آلیاژ میشود. هدف این است که رنگ زرد طلا تا حد ممکن خنثی شود. با این حال، بسیاری از قطعات طلای سفید برای ایجاد ظاهر روشنتر و سطح براقتر با فلزی به نام رودیوم نیز پوشش داده میشوند.
این موضوع یک پیامد مهم دارد: اگر پوشش رودیوم بهمرور زمان در اثر استفاده ساییده شود، رنگ زمینه آلیاژ ممکن است بیشتر دیده شود و قطعه کمی زردتر یا متمایل به خاکستری به نظر برسد. در چنین شرایطی مشکل از کاهش عیار طلا نیست؛ مسئله، فرسودهشدن پوشش سطحی است.
– رزگلد؛ چرا طلا صورتی میشود؟
از بین رنگ های مختلف طلا، رنگ رزگلد عمدتاً نتیجه حضور مس در آلیاژ طلا است.
مس رنگی متمایل به قرمز دارد و وقتی در نسبت مناسب با طلا ترکیب میشود، رنگ زرد طلا را به طیفی از صورتی تا قرمز متمایل میکند. معمولاً هرچه سهم مس در آلیاژ بیشتر باشد، رنگ حاصل نیز قرمزتر میشود.
به همین دلیل ممکن است با اصطلاحاتی مانند:
- Pink Gold
- Rose Gold
- Red Gold
مواجه شوید.
مرز میان این اصطلاحات همیشه کاملاً استاندارد نیست و فرمول دقیق آلیاژ میتواند بین تولیدکنندگان متفاوت باشد. GIA نیز توضیح میدهد که رزگلد معمولاً از ترکیب طلا با مس و نقره تولید میشود و سازندگان با تغییر نسبت این فلزات، رنگ نهایی را تنظیم میکنند.
– طلای سبز چگونه ساخته میشود؟
طلای سبز معمولاً آن سبز پررنگی نیست که ممکن است از نام آن تصور کنید. این نوع طلا اغلب ظاهری زرد متمایل به سبز دارد و با افزایش سهم نقره در برخی آلیاژهای طلا ایجاد میشود.
در بعضی ترکیبات، کاهش سهم مس و افزایش نقره باعث میشود رنگ گرم و قرمز آلیاژ کمتر شده و تهرنگ سبز بیشتر دیده شود. طلای سبز در مقایسه با طلای زرد، سفید و رزگلد کاربرد بسیار محدودتری در بازار عمومی جواهرات دارد.
– طلای آبی چگونه ساخته میشود؟
طلای آبی در گروه آلیاژهای معمولی طلا قرار نمیگیرد. برخی انواع آن با تشکیل ترکیبات بینفلزی طلا با موادی مانند ایندیوم یا گالیم ایجاد میشوند.
برای نمونه، ترکیبات AuIn₂ و AuGa₂ میتوانند ظاهر متمایل به آبی ایجاد کنند. مشکل اینجاست که این مواد در مقایسه با آلیاژهای رایج طلا شکنندهتر هستند و مقاومت خوردگی پایینتری نیز میتوانند داشته باشند. به همین دلیل استفاده از آنها در جواهرات بسیار محدودتر است.
در برخی طراحیها نیز رنگ آبی از طریق فناوریهای سطحی و پوششدهی ایجاد میشود. بنابراین هر قطعهای که با عنوان «طلای آبی» فروخته میشود الزاماً ساختار متالورژیکی یکسانی ندارد.
– طلای بنفش؛ یکی از خاصترین رنگهای طلا:
طلای بنفش یکی از جذابترین نمونههای رنگ های مختلف طلا از نظر علم مواد است. رنگ بنفش میتواند با ترکیب طلا و آلومینیوم و تشکیل ترکیب بینفلزی AuAl₂ ایجاد شود.
برخلاف آلیاژهای نرم و شکلپذیری مانند طلای زرد یا رزگلد، طلای بنفش بسیار شکنندهتر است. به همین دلیل نمیتوان همیشه آن را مانند طلای معمولی خم، نورد یا فرمدهی کرد. در برخی کاربردها، این ماده بیشتر شبیه یک عنصر تزئینی یا سنگ رنگی در طراحی جواهر مورد استفاده قرار میگیرد.
مطالعات بولتن طلا نشان دادهاند که ترکیبات طلای بنفش و آبی بهدلیل ساختار بینفلزی خود محدودیتهایی مانند شکنندگی و مقاومت کمتر در برابر خوردگی دارند.
– طلای سیاه؛ آیا خود طلا واقعاً سیاه میشود؟
طلای خالص بهطور طبیعی سیاه نیست. رنگ سیاه معمولاً با فرآیندهای سطحی، اکسیداسیون کنترلشده، پوششدهی یا برخی ترکیبات آلیاژی خاص ایجاد میشود. شورای جهانی طلا برای نمونه به استفاده از اکسید کبالت برای ایجاد برخی انواع طلای سیاه اشاره میکند.
بنابراین در طلای سیاه باید میان دو مفهوم تفاوت قائل شد:
رنگ ناشی از خود ساختار آلیاژ و رنگ ناشی از اصلاح یا پوشش سطح.
این تفاوت میتواند روی دوام رنگ و نحوه نگهداری قطعه تأثیر بگذارد.
آیا عیار روی رنگ طلا تأثیر دارد؟
بله، عیار میتواند روی شدت و طیف رنگ طلا اثر بگذارد، اما عیار مستقیماً تعیینکننده رنگ نیست. عیار نشان میدهد چه مقدار از یک آلیاژ را طلای خالص تشکیل داده است.
| عیار | درصد تقریبی طلای خالص |
|---|---|
| 24 عیار | نزدیک به 100٪ |
| 22 عیار | حدود 91.7٪ |
| 18 عیار | 75٪ |
| 14 عیار | حدود 58.3٪ |
| 10 عیار | حدود 41.7٪ |
هرچه عیار پایینتر باشد، فضای بیشتری برای حضور فلزات آلیاژی وجود دارد. در نتیجه سازنده میتواند تأثیر بیشتری روی رنگ نهایی داشته باشد.
برای نمونه، در طلای رزگلد 14 عیار سهم فلزاتی مانند مس میتواند نسبت به نمونه 18 عیار بیشتر باشد؛ در نتیجه رنگ آن ممکن است قرمزتر یا صورتیتر دیده شود. شورای جهانی طلا نمونههایی از ترکیبات مختلف طلای زرد، سفید و رزگلد در عیارهای گوناگون منتشر کرده که نشان میدهد یک عیار مشخص میتواند در چند رنگ کاملاً متفاوت تولید شود.
هر رنگ طلا از ترکیب با چه فلزاتی ساخته میشود؟
| رنگ طلا | ترکیب یا عامل رایج ایجاد رنگ | ظاهر کلی |
|---|---|---|
| زرد | طلا + نقره + مس | زرد گرم |
| سفید | طلا + فلزات سفید مانند پالادیوم؛ اغلب همراه رودیوم | سفید تا نقرهای |
| رزگلد | طلا + مس + معمولاً مقداری نقره | صورتی تا قرمز |
| سبز | طلا + سهم بالاتر نقره در برخی آلیاژها | زرد متمایل به سبز |
| آبی | ترکیبات طلا با گالیم یا ایندیوم یا فرآیندهای سطحی | آبی تا آبی خاکستری |
| بنفش | ترکیب بینفلزی طلا و آلومینیوم | بنفش |
| سیاه | پوشش، اکسیداسیون یا ترکیبات خاص | خاکستری تیره تا سیاه |
نکته مهم این است که این ترکیبات فرمول ثابت جهانی ندارند. تولیدکنندگان میتوانند با تغییر درصد فلزات، طیف رنگ و خواص مکانیکی متفاوتی ایجاد کنند.
آیا رنگ طلا روی قیمت و ارزش آن تأثیر دارد؟
اگر هدف شما سنجش ارزش طلای موجود در یک قطعه باشد، مهمترین متغیرها وزن و عیار هستند؛ نه اینکه طلا سفید، زرد یا صورتی باشد. برای مثال، یک گرم طلای زرد 18 عیار و یک گرم رزگلد 18 عیار در حالت نظری هر دو حدود 0.75 گرم طلای خالص دارند. اما این به معنی یکسانبودن قیمت نهایی دو محصول نیست.
قیمت یک قطعه جواهر میتواند تحت تأثیر عوامل دیگری نیز قرار بگیرد:
- اجرت ساخت
- پیچیدگی طراحی
- برند
- نوع آلیاژ
- سنگهای قیمتی
- آبکاری یا پوششهای تخصصی
- هزینه تولید
- حاشیه سود فروشنده
بنابراین باید میان ارزش طلای خام موجود در محصول و قیمت نهایی زیورآلات تفاوت قائل شد. از نگاه مالی، رنگ بهتنهایی معیار مناسبی برای محاسبه ارزش طلا نیست؛ عیار و وزن نقطه شروع دقیقتری هستند.
آیا رنگ طلا با گذشت زمان تغییر میکند؟
رنگ بعضی از انواع طلا ممکن است با گذشت زمان تغییر ظاهری پیدا کند، اما دلیل آن معمولاً تغییر خود عنصر طلا نیست. چند عامل میتوانند ظاهر طلا را تغییر دهند:
_واکنش فلزات آلیاژی: فلزاتی مانند مس موجود در آلیاژ ممکن است تحت شرایط خاص واکنشهای سطحی ایجاد کنند.
_مواد شیمیایی: کلر، شویندههای قوی و برخی مواد شیمیایی میتوانند به فلزات موجود در آلیاژ یا پوشش سطح آسیب بزنند.
_سایش روزمره: تماس مداوم با پوست، اجسام، مواد آرایشی و محیط میتواند جلای سطح را کاهش دهد.
_سایش پوشش: در طلای سفید، پوشش رودیوم ممکن است بهتدریج ساییده شود و رنگ آلیاژ زیر آن بیشتر دیده شود. GIA نیز به همین دلیل احتمال نیاز به آبکاری مجدد برخی زیورآلات طلای سفید را مطرح میکند.
آیا طلای رنگی واقعاً طلا است؟
بله؛ طلای سفید، زرد و رزگلد میتوانند طلای واقعی باشند، به شرط آنکه آلیاژ آنها واقعاً مقدار مشخصشدهای طلا داشته باشد.
انواع رنگ های مختلف طلا به تنهایی برای تشخیص اصلبودن طلا کافی نیستند.
برای مثال، یک انگشتر سفیدرنگ ممکن است:
- طلای سفید باشد؛
- نقره باشد؛
- پلاتین باشد؛
- یا یک فلز معمولی با پوشش ظاهری باشد.
برای بررسی عیار معمولاً از علائم و کدهایی مانند موارد زیر استفاده میشود:
- 750 برای طلای 18 عیار
- 585 یا 583 برای طلای 14 عیار
- 417 برای طلای 10 عیار
- 999 یا 999.9 برای طلای تقریباً خالص
این کدها میزان خلوص را بهصورت بخش در هزار نشان میدهند. برای مثال، علامت 750 یعنی حدود 750 بخش از هر 1000 بخش آلیاژ را طلا تشکیل میدهد. البته حک شدن یک عدد روی قطعه بهتنهایی تضمین قطعی اصالت نیست و در معاملات مهم، ارزیابی توسط فروشنده معتبر یا آزمایش تخصصی اهمیت دارد.
جمعبندی: رنگ های مختلف طلا نتیجه ترکیب طلای خالص با فلزات دیگر و در برخی موارد استفاده از پوششهای سطحی هستند. طلای زرد، سفید، رزگلد و رنگهای خاصتر هرکدام بهدلیل تفاوت در نوع و نسبت آلیاژها ظاهر متفاوتی دارند. با این حال، رنگ طلا معیار عیار یا ارزش آن نیست و برای ارزیابی دقیق باید وزن، عیار و ترکیب آلیاژ را در نظر گرفت. برای بررسی روند بازار و قیمت طلا میتوانید از طلاگراف استفاده کنید. همچنین برای آشنایی با خدمات و امکانات طلاکارت میتوانید به صفحه اختصاصی آن مراجعه کنید.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است.